تاریخ

۱ -  ايران، بوتون ايرانلى‌لارين، قؤوميت، ميللت، جينسيت، کولتور و مذهبيندن آسيلى اولماياراق ياشاديقلارى اورتاق اؤلکه‌دير. آزاد Bildiriياشاماق و اؤز آنا يوردلارى‌نين مقدراتينى تعيين ائتمک حوقوقوندان هامى‌نين برابرجه‌سينه يارارلانماق حقى واردير.

برى باشدان، توتاليتر و فاشيست ساياقى حؤکومتلرله اورتاق خوصوصيتلرينى گؤز اؤنونده سرگيله‌ين، قيرخ ايله ياخين‌ ايراندا حؤکم سورن دينچى حاکميت، سياسى بيرحاکميتين عومومى حقسيزليک، ظولم و قانوسوزلوق آراجينا چئوريلمه‌سى‌نين اؤرنگى اولموشدور. تاريخين آجى تجروبه‌لرينه گؤره، ايدئولوژى و ايديعالاريندان آسيلى اولماياراق هر بير آزينليقدا اولان دسته و قوروپون ايستک و ايراده‌سى‌نين جمعيته تحميل ائتمه‌سى‌نين سونسوز ايستيبداد ائتمگه گليب چاتماسى، گؤرونور. روحانيت قيشريى‌نين ايستک و ايراده‌سى‌نين ولايت فقيه گئييمينده ايران جاميعه‌سينه تحميل ائديلمه‌سى‌نين نتيجه‌سى، حاکيميت يئريدن ايستيبداددان باشقا بير زاد دئگيلدير. بو بيرعومومى قانونا اويغونلوقدور. هر بير سياسى ايستيبدادين آرخاسيندا کونکرئت و مادى منفعتلر گيزلنير، ايستيبداد خاطيرينه ايستيبداد ائتمگين، آسمانى مقدسات اؤرتوگونه بورونسه بئله، ويجودى يوخدور. 1357­ جى ايلين قياميندان سونرا ايقتيدارى اللرينه گئچيردن حاکيميت، اؤلکه‌نين يئرآلتى و يئراوستو وارينى اجنبى بيرايشغالچى‌دان قات قات آرتيقراق چاپماغا باشلاميشلار. آنجاق، ال قول قانا بلشمه‌سه تاراج ائتمک اولاسى دئگيلدير. بونا گؤره، غارتچيلر تالاماغا گيريشمه‌دن اؤنجه، ظاليم وعدالتسيز حؤکومت، آزادليغى اوغورلاييب بوغماقلا، دايمى زوراکيليق، شيدت و قولدورلوق ايله غارت ائتمک اوچون الوئريشلى شرايطى يارادير.

۲ ـ کيچيک ايجتيماعى بير قيشرين، اؤلکه‌نين وار­ يوخونا يييه چيخماسى‌نين ايلکين شرطى اينسانلارين فرد اولاراق حقلرينى دانيب محو ائتمک، هر نؤوع سياسى و صينفى تشکيلاتلارى داغيديب آرادان آپارماق و مدنى جمعيتى، دوشونجه، سؤز و‌ سياسى آزادليقلارى تاپدالاييب ازمک ايدى. بونون باشقا اوزو، ايجتيماعى طبقه‌لرين گؤرونمه‌ميش و چوخ بؤيوک درجه‌ده بير بيريندن آرالانماسى، يوخسولوق و عومومى فلاکتين گئنيشلنمه‌سى اولموشدور. اوسته‌ليک اؤلکه‌ميزى، ياشاديغيميز بؤلگه‌ده و بين‌الخالق عرصه‌ده باش وئره بيله‌جک گؤزله‌نيلمز حاديثه‌لرين قارشيسيندا هر زاماندان چوخ‌راق الى قولو باغلى و يارالانا بيله‌جک دوروما سالميشدير.

۳ـ بيزجه، دموکراسى و اؤز موقدراتينى تعيين ائتمک حقى بير بيريندن آيريلمازدير. اؤز موقدراتينى تعيين ائتمک حقى دموکراسينى خالقين طالعينى الينه آلماسيندان، ايجتيماعى حقلرين‌ ايقتيصاديات عرصه‌سينه‌دک درينلشديرمک و گئيشلنديرمکدن باشقا بير زاد دئگيلدير. دموکراسى‌ خالق کوتله‌لرى‌نين ايجتيماعى و ايقتيصادى ياشاييشينا کئچيب قاووشماسا ، معنا وئرمز. دموکراسى‌سيز، موقدراتينى تعيين ائتمک حقى ده ايچى بوش بير سؤز اولوب قالاجاقدير.

۴ ـ کئچن يوز ايلده، بير بيرى‌نين آرديجا گلن حؤکومتلر ايران توپلومونو اولوشدوران آيرى آيرى ديل، کولتور و مذهبلره صاحيب اولان چئشيتلى بويالى قؤوملر و ميلليتلرين حقلريندن بيريسينى بئله عملى اولاراق رسميته تانيماييبلار. دواملى آيرى‌سئچگى‌ليگين اولماسى ايله دموکراتيک حياتين سؤزونو ده دئمک اولماز. ايراندا، فردى حقوق و آزادليقلار اؤزونون ان بگنيلن بيچيمنده اولارسا دا، ايران آدلانان اورتاق اؤلکه‌ميزين سياسى سيستئمينده اؤزونو گؤسترمزسه، فارس اولمايان خالقلارين توپلو اولاراق (جمعى) حقلرينى قارانتى ائتمز.

فارسجانى قوروماغا و ايرلى‌لتمگه گؤره ديل قورومو (فرهنگستان) وارسا، مملکتين قانون وئريجيليک، قضاوت و ماعاريف سيستئمى يالنيز فارس ديلينده‌ديرسه، اوندا چوخ ميليونلو غئيرى فارس خالقلارين ديللرى و کولتورلرى‌نين يئرى هاردادير؟ فارسجا اولمايان ديللرى subculture  «خيردا کولتور» آدلانديرماق «آريا»چى ايرقچى‌ليغين (راسيزمين) تاماملاييجى‌سيندان و خالقلارى آشاغيلامادان باشقا هانسى معنانى داشى‌يير؟ دموکراسى‌دن دانيشارکن بئله‌جه بيرآيرى‌سئچمه‌نين و برابرسيزليگين قارشيسيندا سايمازجاسينا و لاقئيدليکله داورنماق اولماز. ايراندا ياشايان خالقلارين، بو کيمى دموکراتيک چاتيشمازليغا اوستون گلمه‌دن، ياناشى ياشامالارى و آرخاداشليقلارى اولاسى دئگيلدير، بئله بير دوروم راحاتجاسينا مرکزدن قاچان قووّه‌لرى کؤروکله‌ييب و يابانچيلارين موداخيله‌سينه  و يارارلانماسينا الوئريشلى شرايط ياراداجاقدير.

۵ ـ بوتون توپلوملار، ميليّتلر و قؤوميتلرين چئشيتلى ايجتيماعى قروپلار و طبقه‌لردن قورولدوغونا گؤره، مونوليت داشى کيمى بيرتيکه و بوتؤو دئگيلديرلر. بيزجه دموکراتيکجه‌سينه ياناشى ياشاماق و عومومى آزادليغين وارليغى‌نى شرطلنديرن، خالقين آزادجاسينا ايستک و ايراده‌سيندن ايرلى گلميش قانون حاکيميتينى مودافيعه ائتمک و فرقلى ايناملاريندان آسيلى اولماياراق آزادليغى، سياسى و صينفى تشکيلاتلانمانى،  دوشونجه و سؤز آزادليغينى قوروماق‌دير.

۶ ـ ايرانين سياسى سيستئمى‌نين دموکراتيک ايستروکتورداشيماسى اوچون، ايران توپلومونون اتنيکى ترکيبى و ديل چئشيتلى‌ليگى گؤز اؤنونه آلينماليدير و جمعيتين چئشيتلى‌ليگى اونون ايستروکتوروندا عکس اولونماليدير. دونيانين باشقا اؤلکه‌لرى‌نين حياتى و تجروبه‌لرى تاريخين بيزه سوندوغو سيناقدان کئچميش بير سياسى آراج‌دير. چئشيتلى ديللرى و اتنيک ترکيبلرى اولان بير چوخ اوچونجو دونيا اؤلکه‌لرى و گليشميش غرب مملکتلرى، اؤز داخيلى چليشکيلرينى و چتينليکلرينى چؤزمکده، اوغورلا فدراتيو حؤکومت اولگوسوندن يارارلانميشلار. بو دا اؤلکه ايچينده اونلارين دينج ياناشى ياشاماقلارينا يارديم ائتميشدير. ايران ايجتيماعيتى‌نين ده‌، اؤزونون بوتوؤ و بؤلونمز قالماسى اوچون بوندان باشقا بير يولو يوخدور.

۷ ـ قادينلارين علئيهينه يئريديلن جينسى، مدنى و سياسى برابرسيزليک ايرانين دؤولت ايدئولوژى‌سى‌نين ترکيب حيصه‌سى‌ کيمى، جمعيتده و عاييله ايچريسينده، قادينلارين علئيهينه ايشله‌ديلن تايى گؤرونمه‌ميش شيدّتى يايغينلاشديرميشدير. ايسلامى رئژيمين بيرينجى گوندن ازيب تاپدالاديغى ايلک قوربانلار قادينلار اولوبلار، اونون قارشيسيندا سدّ چکيب ايلک‌ديرننلر ده قادينلار اولموشلار. قادينلارين، يالنيز موستقيلّ تشکيلاتلارينى مودافيعه ائتمکله کيفايتلنمک، دموکراسى‌نين مودافيعه‌ائتمه‌سى دئمک دئگيلدير. جمعيتين مدنيتى‌نين و عومومى دمکراتيک باخيشى‌نين گؤسترگه‌سى قادينلارين کيشيلرايله بوتون سوييّه‌لرده حوقوقى باخيمدان برابرليگى‌دير. قادينلارين، جمعيتين ياريسى اولاراق بوتون سياسى، مدنى، قانون وئريجيليک وقضايى قوروملاردا، اؤلکه‌نين موقدّراتى ايله ايلگيلى قرار وئرمه‌لرده، کيشيلر ايله برابر سوييّه‌ده ايمکاناتى و ايشتيراکى اولماسا، گئرچکده حقيقى دموکراسى‌دن ده دانيشماق يئرسيز اولاجاقدير. دموکراسى، عومومى حقلرين عومومى‌ليگى و هامى‌يا شاميل اولماسى حؤکمونده‌دير. اونون بير تيکه‌سينى کسيب  قيراغا قويماق، بوتونونون يوخا چيخارتماسى دئمکدير. بير جمعيتده ظولم و آيرى‌سئچگيليک وارسا، نه بيچيمده اولورسا اولسون، او بير آزاد جمعيت ساييلماز.

۸ ـ ايرانين سياسى سيستئمي، دموکراسى‌نين ضيدّى، فاسيد واؤز خالقينا ظاليم اولماسى يئرينده قالسين، اونون تاريخى نايليّتى خسته بير جمعيت دوزلتمکدن، (نارکوتيکا ) معتادليق، اخلاق پوزقونلوغو و يوخسوللوقدان باشقا اولماميشدير. ايران رئژيمى، ائله بيل گؤزه گؤرونمز قارالتيلارين بويوروغو ايله داورانان، آنارشى‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ايله هؤرولموش، خالقين نظارتيندن ايراقدا و دؤولت ايچينده يئرلشميش بير دؤولت‌دير.

۹ ـ بيزيم اينانديغيميزا گؤره، بؤيوک طبقاتى نابرابرليقلارى آرادان آپارماق، آيرى‌سئچگيليگى آزالتماق و خالقلارى بير بيرلرينه ياخينلاشديريب باريش ايله ياناشى ياشاماقلارى دوغرولتوسوندا آديم آتا بيلن حؤکومت يالنيز خالقين راضى‌ليغى، ايستک و ايراده‌سى اساسيندا قورولموش بير حؤکومت اولا بيلر. 

۱۰ ـ اؤلکه‌ميزده ياشام چئوره‌سى پروبلئمى بؤحران اؤلچوسونده‌ديرو تهلوکه‌لى درجه‌يه چاتميشدير. ياشام چئوره‌سى ايله ايلگيلى مساله‌لر چئشيتلى سببلر اؤزوندن اولسا دا، بوتون ايدئولوژيک و سياسى فاکتورلارى بير يانا قويساق دا، هر نه‌دن اؤنجه جمهورى ايسلامى‌‌نين موديريت ساحه‌سينده اولان باشاريقسيزليغى‌نين تاثيراتينى گؤرمک چتين دئگيلدير. طبيعى  بلالاردان بيريسى ده، رئژيمين اؤزونون ، اؤلکه‌ده ياشام چئوره‌سينه وردوغو توختانيلماز يارالارا اوخشاماز.

۱۱ـ  اؤلکه‌ميزين دموکراتيک گله‌جگى‌نين دوغرولماسى اوچون، جمهوری اسلامیدن اؤته‌يه آشماقدان باشقا بير يول تجسوم ائتمک اولماز، بيز دوغرودان دوغرويا بونا اينانيريق. بو دوشونجه، حاکيميتين ايچينده اولان چاتيشمالارى، ضدييّتلرى و آيرى آيرى قانادلارا بؤلونمه‌سينى (جناح) گؤرمه‌مک و اوندان يارارلانماماق دئمک دئگيلدير. جمهورى ايسلامى‌نين‌ هرزامان اؤز موخاليفتى‌نين (اوپوزيسيون) ايچريسينده اولان آيريليقلاردان و ضيديّتلردن فايدالانماقلا اونون علئيهينه آپاريلابيلن بيرگه موباريزه‌نين قاباغينى کسديگى کيمى، ائتمه‌لى‌. بئله‌ليکله، حؤکومتين داخيلى قانادلارينا اويوب و تورا دوشمه‌دن، اونلارين ايچرى چاتيشمالارينا اومود اولمادان، ايجتيماعى شوعورون يوکسلمه‌سينه و تشکيلاتلانما يا چاليشماقلا مستقيل حرکت خطى دوغرولتوسوندا ايرليله‌مه‌لى‌ييک. کوتلوى حرکتلرين سؤزسؤز اؤز ديناميزملرى و قانونا اويغونلوقلارى واردير، حرکتين بيچيمينى و نئجه ايرليله‌مه‌سينى ده ان سونوندا حرکتلرين اؤزلرى موعيّن‌لشديرير.

۱۲-  آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتى، هر زامان «اؤزموقدراتينى موعيّن‌لشديرمک» حقى‌نين اصلى مضمونونى، يانى خالقا آرخالانماق پرنسيپينى و خالقين سياسى ايقتدارين کونترول ائتمه‌سينه حقلى اولماسينى وورغولاييبدير، بوندان دا دؤنمه‌يه‌جکدير. مدنى و سياسى حقلرى الده ائتمک اوغروندا موباريزه‌نين آغير شرايط آلتيندا آپاريلمالى اولماسى، اؤلکه‌ميزين دموکراسىى‌ و آزادليغا چاتماسى‌نين اؤنونده جيدى آراکسمه‌لر ياراتماسى، ايران ايجتيماعيتى‌نين قؤوملارا و ميلتلره تعصوبله ياناشماسى، بيزه آيدينجاسينا بللى‌دير. اوسته‌ليک، اؤز فاسيد قيشرى‌نين قازانجينى عموم خالقين و او جومله‌دن ايراندا ياشايان ملتلر و قؤوملرين حقلريندن اوستون توتان، بؤلگه‌ده و بيئن‌الخالق سوييّه‌ده ايرتيجاعچى سياستلرله البيرليکدن چکينمه‌ين، اوزون سورن فاسيد، توتاليتر و ايستيبداد حاکميتى‌نين قارشيسيندا خالقلارين قارداشلغى و بيرگه چاليشمالاريندن باشقا بير يول تانيماييريق. بو يولون يولچوسو اولماغى‌نين چتينليکلرينى بيليريک. بوندان قيراغا چيخماق و اؤلکه‌دن ديشارى‌يا آرخالانماق يالنيز بيزى يولدان ائديب و ديشارى حمايتچيلرين ايستکلرى و منافعلرينى قارانتى ائدن جيغيرا سالاجاقدير. بو باره ده تاريخين سوندوغو آجى تجروبه‌لرى و درسلرى اونوتمامالى‌ييق.

گلين آپ آچيق دانيشاق: داها، اوکتيابر اينقيلابى‌نين آرديجا گلن دؤنمده و يا موستملکه‌چيليگه ضيدّيت حرکاتى دؤورونده ياشاماييريق. اينديکى دونيا فرقلى دونيادير. آزادليق و دموکراسى‌نين، دموکراتيک اصل اولاراق موقدراتينى تعيين ائتمک حقّى‌نين اوزرينه گؤلگه سالميش غنيمين،  کونسرواتيو و ساغ سياستلر و ايدئولوژيلرين، دونياسيندا ياشاييريق. عربيستان، کئچن اللى ايلين ايچريسينده، اورتا دوغودا [ شرقده] ان ايرتيجاعچى سياستلرين اؤزه‌گى و آغيرليق مرکزى اولموشدور. حتا عرب اؤلکه‌لرينده ده ان کيچيک دموکراتيک مئيللرله دوشمنچيليک ائتميشدير. دموکراتيک حقلر ايديعاسيندا اولان بير گروپ يا تشکيلاتين اؤز ايدئآلينى اونا دوگونله‌مه‌سى سياسى نظردن اوزاغى گؤرمه‌مک وياخينا گؤز تيکمک دئمکدير. گلين يالنيزجاسينا و تکجه اؤز خالقيميزين دموکراتيک ايستکلرينه و آزادليق ايدئآلينا وفالى اولاق! 

ساييق اول! چؤل حراميسى سنى ايلغيم ايله آلداتماسين، سو باشينا چاتماغا هله چوخ يول قاليبدير!

[دور است سرآب در این بادیه هشدار،
تا غول بیابان نفریبد به سرابت
[!

آذربايجان فدرال دموکرات حرکاتى

2016 جى ايل، سپتامبرين 15 / 1395 جى ايل شهريورين 25

Bildiriş:

Azərbaycan Federal Demokrat Hərəkati

Demokratik bir İran Uğrunda!

1  -  İran, bütün iranlıların, qövmiyyət, milliyət, cinsiyyət, kültür və məzhəbindən asılı olmayaraq yaşadıqları ortaq ölkədır. Azad yaşamaq və öz ana yurdlarının müqəddəratını təyin etmək hüququndan hamının bərabrcəsinə yararlanmaq haqqı vardır.

Bəri başdan, totalitər və faşıst sayağı hökumətlərlə ortaq xüsusiyylərini göz önündə sərgiləyən, qirx ilə yaxın iranda hökmsürən dinçi hakimiyyət, siyasi bir hakimmiyyətin ümumi həqsizlik, zülüm və qanunsuzluq aracına çevrilməsinin örnəyi olmuşdur. Tarixin acı təcrübələrinə görə, ideoloji və iddialarından asılı olmayaraq hər bir azınlıqda olan dəstə və grupun istək və iradəsinin cəmiyyətə təhmil etməsinin sonsuz istibdad etməyə gəlib çatması, görünür. Ruhaniyyət qişrinin istək və iradəsinin Viləyt-i Fəqih geyimində İran toplumuna təhmil edilməsinin nəticəsi, hakimiyyət- yeridən istibdaddan başqa bir zad deyildir. Bu bir ümumi qanuna uyğunluqdur. Hər bir siyasi istibdadın arxasında konkret və madd mənfəətlər gizlənir, istibdad xatirinə istibdad etməyin, Asimani Müqqədəsat örtüyünə bürünsə belə, vicüdu yoxdur. 1357- ci ilin qiyamından sonra iqtidarı əllərinə geçirdən hakimiyyət, ölkənin yeraltı və yerüstü varını əcnəbi bir işğalçıdan qat qat artıqraq çapmağa başlamışlar. Ancaq, əl qol qana bələşməsə tarac etmək olası deyidir. Buna görə, qarətçilər talamağa girişmədən öncə, zalim və ədalətsiz hökumət, azadlığı oğurlayıb boğmaqla, daimi zorakılıq, şiddət və quldurluq ilə qarət etmək üçün əlverişli şəraiti yaradır.

2 ـ Kiçik ictimai bir qişrin, ölkənin var yoxuna yiyə çıxmasının ilkin şərti insanların fərd (birey) olaraq haqlarını danıb məhv etmək, hər növ siyasi və sinfi təşkilatları dağıdıb aradan aparmaq və mədəni cəmiyyəti, düşüncə, söz və siyasi azadlıqları tapdalayıb əzmək idi. Bunun başqa üzü, ictimai təbəqələrin görünməmiş və çox böyük dərcədə bir birindən aralanması, yoxsuluq və ümumi fəlakətin genişlənməsi olmuşdur. Üstəlik ölkəmizi, yaşadığımız bölgədə və beynəlxalq ərsədə baş verə biləcək gözlənilməz hadisələrin qarşısında hər zamandan çoxraq əli qolu bağlı və yaralana biləcək duruma salmışdır.

3 ـ Bizcə, demokrasi və öz müqəddəratını təyin etmək haqqı bir birindən ayrılmazdır. Öz müqəddəratını təyin etmək haqqını, demokrasını xalqın taleini əlinə almasından, ictimai haqlarını iqtisadiyyat ərsəsinə dək dərinlşədirmək və genişləndirmkdən başqa bir zad deyidir. Demokrasi xalq kütlələinin ictimai və iqtisadi yaşayışına keçib qavuşmasa, məna verməz. Demokrasısız, müqəddəratını təyin etmək haqqı da içi böş bir söz olub qalacaqdır.

4 ـ Keçən yüz ildə, bir birinin ardıca gələn hökumətlər, İran toplumunu oluşduran ayrı ayrı dil, kültür və məzhəblərə sahib olan çeşitli boyalı qövmlər və milliyətlərin haqlarından birisini belə əməli olaraq rəsmiyyətə tanımayıblar.  Davamlı ayrı seçgiliyin olması ilə demokratik həyatın sözünü də demək olmaz. İranda, fərdi hüquq və azadlıqlar özünün ən bəyənilən biçimində olarsa da, İran adlanan ortaq ölkəmizin siyasi sistemində özünü göstərməzsə, Fars olmayan xalqların toplu olaraq  haqlarını qaranti etməz. 

 Farscanı qorumağa və irəlilətməyə görə Dil Qurmu (Fərhəngistan) varsa, məmləkətin qanunvericilik, qəzavət və maarıf sistemi yalnız Fars dilindədirsə, onda çox miliyonlu qeyri Fars xalqların dilləri və kültürlərinin yeri hardadır?  Farsca olmayan dilləri  « xırda kültür» (subculture) adlandırmaq  « Ariya»çı ırqçılığn (rasizmin) tamamlayıcısından və xalqları aşağılamadan başqa hansı mənanı daşıyır? Demokrasıdan danışarkən beləcə bir ayrı seçmənin və bərabərsizliyin qarşısında saymazcasına və laqeydliklə davranmaq olmaz. İranda yaşayan xalqların, bu kimi demokratik çatışmazlığa üstün gəlmədən, yanaşı yaşamaları və arxadaşlıqları olası deyidir, belə bir durum rahatcasına mərkəzdən qaçan qüvvələri körükləyib və yabançıların müdaxləsinə və  yararlanmasına əlverişli şərait yaradacaqdır.

 5 ـ Bütün toplumlar, milliyətlər və qövmiyyətlərin çeşitli ictimai quruplar və təbəqələrdən qurulduğuna görə, monolit daşı  kimi birtikə və bütöv deyidirlər. Bizcə demokratikcəsinə yanaşı yaşamaq və ümumi azadlığın varlığını şərtləndirən, xalqın azadcasına istək və iradəsindən irəli gəlmiş qanun hakimiyyətini müdafiə etmək və fərqli inamlarından asılı olmayaraq azadlığı, siyasi və sinfi təşkiylatlanmanı,  düşüncə və söz azadlığını qorumaq dir.

6 ـ İranın siyasi sisteminin demokratik istrüktur daşıması üçün, İran toplumunun ətniki tərkibi və dil çeşitliliyi göz önünə alınmaıdır və cəmiyyətin çeşitliliyi onun istrükturunda əks etdirməlidir. Dünyanın başqa ölkələrinin həyatı və təcrübələri tarixin bizə sunduğu sınaqdan keçmiş bir siyasi aracdır. Çeşitli dilləri və etnik tərkibləri olan bir çox üçüncü dünya ölkələri və gəlişmiş qərb məmlkətlərində, öz daxili çəlişkilərini və çətinliklərini çözmkdə, uğurla fedrativ hökumət ülgüsündən yararlanmışlar. Bu da ölkə içində onların dinc yanaşı yaşamaqlarına yardım etmişdir. İran ictimaiyyətinin də, özünün bütöv və bölünməz qalması üçün bundan başqa bir yolu yoxdur.

7 ـ Qadınların əleyhinə yeridilən cinsi, mədəni və siyasi bərabərsizlik İranın dövlt ideolojisinin tərkib hissəsi kimi, cəmiyyətdə və ailə içərisində, qadınların əleyhinə işlədilən tayı görünməmiş şiddəti yayğınlaşdırmışdır. İslami rejimin binci gündən əzib tapdaladığı ilk qurbanlar qadınlar olublar, onun qarşısında sədd çəkib ilk dirənənlər də qadınlar olmuşlar. Qadınların, yalnız müstəqil təşkilatlarını müdafiə etməkəklə kifayətlənmək, demokrasının müdafiəsi demək deyidir. Cəmiyyətin mədəniyyətinin və ümumi demkratık baxışınin göstrgəsi qadınların kişilər ilə bütün səviyyə lərdə hüquqi baxımdan bərabrliyi dir. Qadınların, toplumun yarısı olaraq bütün siyasi, mədəni qanunvericilik və qəzai qurumlarda, ölkənin muqəddəratı ilə ilgili qərar vermələrdə, kişilər ilə bərabr səviyyədə imkanatı və iştirakı olmasa, gerçkədə həqiqi demokrasıdan də danışmaq yersiz olacaqdır. Demokrasi, ümumi haqların ümumiliyi və hamıya şamil olması hökmündədir. Onun bir tikəsini kəsib qırağa qoymaq, bütününün yoxa çıxartması deməkdir. Bir cəmiyyətdə zülm və ayrı seçgilik varsa, nə biçimdə olursa olsun, o bir azad cəmiyyət sayılmaz. 

8 ـ İranın siyasi sistemi, demokrasının ziddi, fasıd v. öz xalqına zalim olması yerində qalsın, onun tarixi nayliyyəti xəstə bir cəmiyyət düzəltməkdən, ( narkutıka  ) mötadlıq, əxlaq pozqunluğu və yoxsulluqdan başqa olmamışdır. İran rejimi elə bil gözə görünməz qaraltıların buyuruğu ilə davranan, anarşi ilə hörülmüş, xalqın nəzarətindən ıraqda və dövlət içində yerlşmiş bir dövlət dir. 

9 ـ Bizim inandığımıza görə, böyük təbəqati nabərabərlıqları aradan aparmaq, ayrı seçgiliyi azaltmaq və xalqları bir birlərinə yaxınlaşdırıb barış ilə yanaşı yaşamaqları doğrultusunda addəm ata bilən hökumət yalnız xalqın razılığı, istək və iradəsi əsasında qurulmuş bir hökumət ola bilər. 

10 ـ Ölkəmizdə yaşam çevrəsi pəroblemi böhran ölçüsündə dir və təhlükəli dərcəyə çatmışdır. Yaşam çevrəsi ilə ilgili məsələlər çeşitli səbəblər üzündən olsa da, bütün ideolojik və siyasi fakturları bir yana quysaq da, hər nə dən öncə Cümhüri İslaminin müdiyriyyət sahəsində olan başarıqsızlığının təsiratını görmək çətin deyidir. Təbii bəlalardan birisi də, rejimin özü, ölkədə yaşam çevrəsinə vurduğu toxtanılmaz yaralara oxşamaz. 

 11 ـ  Ölkəmizin demokratik gələcəyinin doğrulması üçün, Cümhüri İslamidən ötəyə aşmaqdan başqa bir yol təcssüm etmək olmaz, biz doğrudan doğruya buna inanırıq. Bu düşüncə, hakimiyyətin içində olan çatışmaları, zədiyyətləri və ayrı ayrı qanadlara bölünməsini görməmək və ondan yaralanmamaq demək deyidir. Cümhüri İslaminin hərzaman öz müxalifətinin (opozision) içərisində olan ayrılıqlardan və ziddiyyətlərdən faydalanmaqla onun əleyhinə aparıla bilən birgə mübarizənin qabağını kəsdiyi kimi, etməli. Beləliklə, hökumətin daxili qanadlarına uyub və tora düşmədən, onların içəri çatışmalarına umud olmadan, ictimai şüurun yüksəlməsinə və təşkilatlanmaya çalışmaqla müstəqil hərəkət xətti doğrultusunda irliləməli yik. Kütləvi hərəkətlərin sözsüz öz dinamizəmləri və qanuna uyğunluqları vardır,  hərəkətin biçimini və necə irliləməsini də ən sonunda hərəkətlərin özələri müəyyənləşdirir.

 12  - Azərbaycan Federal Demokrat Hərəkatı, hər zaman  « öz müqəddəratını müəyyənləşdirmək» haqqının əsli məzmuni, yani xalqa arxalanmaq prinsipini və xalqın siyasi iqtdarın kontrol etməsinə haqqı olmasını vurğulayıbdır, bundan da dönməyəcəkdir. Mədəni və siyasi haqları əldə etmək uğrunda mübarizənin ağır şərait altında aparılmalə olması, ölkəmizin demokrasi və azadlığa çatmasının önündə ciddi arakəsmələr yaradan, İran ictimaiyyətinin qövmlərə və millətlərə təəsüblə yanaşması, bizə aydıncasına bəllidir. Üstəlik, öz fasid qişrinin qazancını ümum xalqın və o cümlədən İranda yaşayan millətlər və qövmlərin haqlarından üstün tutan, bölgədə və beynəlxalq səviyyədə irticaçı siyasətlərlə əlbirlikdən çəkinməyən, uzun sürən fasid, totalitər və istibdad hakimiyyətinin qarşısında xalqların qardaşlğı və birgə çalışmalarındən başqa bir yol tanımayırıq. Bu yolun yolçusu olmağının çətinliklərini bilirik. Bundan qırağa çıxmaq və ölkədən dışarıya arxalanmaq yalnız bizi yoldan edib və dışarı himayətçilərin istəkləri və mənafelərini qaranti edən cığıra salacaqdır. Bu barədə tarixin sunduğu acı təcrübələri və dərsləri unutmamalı yıq.

 Gəlin ap- açıq danışaq: Daha, Oktiyabr İnqilabının ardıca gələn dönəmdə və ya Müstmlkəçiliyə Zidiyyət Hərəkatı dövründə yaşamayırıq. İndiki dünya fərqli dünyadır. Azadlıq və demokrasinin, demokratik əsl olaraq müqəddəratını təyin etmək haqqını nin ozrinə gölgə salmış qənimin,  kunsruatıv və sağ siyasətlər və ideolojilərin dünyasında yaşayırıq. Ərəbistan, keçn əlli ilin içərisində, orta doğuda ən irticaçı siyasətlərin ızəgi və ağırlıq mərkəzi olmuşdur. Hətta Ərəb ölkələrində də ən kiçik demokratik meyillərlə düşmənçilik etmişdir. Demokratik haqlar iddiasında olan bir qurup ya təşkilatın öz idealını ona düyünləməsi siyasi nəzərdən uzağı görməmək və yaxına göz tikmək deməkdir. Gəlin yalnızcasına və təkcə öz xalqımızın demokratik istəklərinə və azadlıq idealına vəfalı olaq  !  

 Sayıq ol !  Çöln həramısə səni ılğım ilə aldatmasın, su başına çatmağa hələ çox yol qalır  ! 

 [orijinal: Dur əst səre ab dər in badiye hoşdar,  ta ğule biyaban nəfəriybəd bh sərabət! [

Azərbaycan Federal Demokrat Hərəkati

2016 cı il, sentiabrın 15 / 1395 ci il şəhrivərin 25