تئوری

MaxWeberوئبئر اؤرگوتلری (سازمان) آراشدیرما آلانیندا، «قدرتین یاپیلاری» (ساختار قدرت) قورامین (تئوری) وئریر و اؤرگوتلری اونا حاکیم اولان قدرت ایلیشگیلری اساسیندا آچیقلاییر؛ و بو سورنو جاوابلاماق ایسته‌ییر کی اینسانلار ندن دستورلاردان ایطاعت ائدیرلر؟ و بونا دایاناراق اؤرگوتلری «ایقتیدارین نئجه مشروعیت تاپدیغی» اساسدا اوچ بؤلومه بؤلور:


 

۱- کاریزماتیک (Charismatic)
بو اؤرگوتلر، اؤندر و لیدرین نرمال اینسانلاردان فرقلی اولان اؤزه‌للیکلرینه دایانیب و بو دوروم، باشقالارین دوغال اولاراق مجبور ائدیر اؤندرله بیر سوپراینسان و اولان اوستو وارلیق کیمی داورانسینلار. بئله‌نچی اؤندره صاحیب اولان اؤرگوتلرده بیر تورلو «یاپیمسال دنگه‌سیزلیک» (بی‌ثباتی ساختاری) گیزلیدیر؛ و اؤند‌ه‌رین اؤلوموندن سونرا هرزامانداوامچی (جانشین) سئچیمی و قدرتین نئجه داشینماسی بیر بؤیوک سورون کیمی اؤنه چیخیر.
کاریزما اؤنده‌رین اؤلوموندن سونرا یئنیدن باشقا بیر کاریزما شخصییتین اورتایا چیخماسی بعید گؤرونور. بئله‌لیکله اؤرگوت، اؤندر سئچمک اوچون، گه‌رک بو ایکی یولدان بیرینی سئچسین:
- موروثی: اؤرگوت شکیلی گه‌له‌نه‌کسل (سنتی)
- یاسایا اویغون: اؤرگوت شکیلی عقلی-یاسال (بوروکراتیک)

 

۲- گه‌له‌نه‌کسل (سنتی) (Traditional)
گئچمیش، آلیشقانلیق (عادت) و عرف بو قورولوشدا دوزن (نظم) و ایختیار تمللری ساییلیرلار. بو تورلو سنتی اؤندره صاحیب اولان اؤرگوتلر ایکی فرمدا اولا بیلرلر: ۱-اؤرگوت اؤنده‌رین میراث یئرینده‌دیر (Patrimonial)، مقاملار و چالیشانلار اؤنده‌ردن آیلیق و اوجرت آلیرلار. ۲- اؤرگوت اؤنده‌رین مولکو حساب اولور (Feudal)، مقاملارین عملده اؤزگورلوکلری و گلیرلری داها چوخدور و نیسبی اولاراق اؤنده‌ره وفالی و صداقتلی‌دیرلر.

 

۳- عقلی-یاسال (عقلایی-قانونی) (Rational-Legal)
بو شکیل اؤرگوتون بوروکراتیک فرمودور و حاضیردا یاشادیغیمیز توپلومدا بو فرمگونجل و غالیب بیچیمدیر. وئبئرین باخیشیندا بوروکراسی ان اویغون دوروموندا بو اؤزه‌للیکلره صاحیبدیر: دیققت، سورعت، آیدینلیق، بیلگی، دایاناقلی ایشلر، بصیرت، ایشلرده بیرلیک، دوزگون ایطاعت، سورتونمه‌نین (اصطکاک) آزالماسی، ایش گوجونون و وسایل هزینه‌سینین آزالماسی.

 

بوروکراسی‌نین ایلکه‌لری (اصول) بونلاردی: -اوز ایلکه‌له‌رینه دایانماق؛ -هر یئرده مقرراتین حکم ائتمه‌سی؛ -دیسیپلینلی و توتارلی (منسجم) چؤزوم یوللاری.
اؤرگوتون غیرشخصی اولماسینین سون مرحله‌سی بوروکراسی‌دیر. بو مرحله‌ده اؤرگوت بئله تانیددیریلیر: «آیدین و الده ائدیله بیلر آماجین گرچکلشمه‌سی اوچون پلانلاما، وسیله‌نی دقیق حسابلاما واسیطه‌سیله.

 

 

 

یازیچی:پیام علم قلیلو

 

بیلیم سسی