راسیسم

كشتار 34 نفر در مراسم بزرگداشت اول ماه در استانبول در سال 19773


"حزب جمهوريخواه خلق" نمونه تيپيك يك حزب پوپولسيت چپ در جهان سوم است. هرشعار سرخي به شرطي كه قدمي در راه تحقق اين شعارها برداشته نشود، از سوي اين حزب مورد قبول واقع ميشود. در اين ميان، داستان ممنوعيت روز اول ماه مه (از 1925تا 2008) در همه ادوار حاكميت اين حزب "چپ" و ديگر نيروهاي كماليست و لائيك در تركيه، حكايتي است بسيار معني دار. در ضمن كشتار 34 نفر در مراسم اول ماه 1977 در دوره اقتدار اين حزب و بي نتيجه ماندن همه اقدامات دولت تحت رهبري اين حزب در يافتن عاملان و آمران، كارنامه اين حزب را از اين بابت نيز، بشدت لكه دار كرده است.

طبيعي بود كه، بنيانگزاران جمهوري تركيه، نميتوانستند براي تشكيل يك جمهوري سكولار، منتظر تغيير آراي اكثريت جامعه به نفع چنين سيستمي باشند. از اين رو، آنها "جمهوري لائيك تركيه را "عليرغم" اراده اكثريت جامعه تأسيس كردند.

آنها اميدوار بودند كه اكثريتي از اهالي، بزودي با اقدامات انقلابي دولت جديد، با الفباي سكولاريسم آشنا شده و نظام جديد را از تنگي قافيه (بخوان محروم بودن از حمايت اكثريت جامعه) برهانند. چنانكه امروز ميدانيم، آن رهبران مؤسس جمهوري تركيه، در اين اميدواري، دچار خوشبيني بودند و تحقق اين تحول در ميان آراي رأي دهندگان تركيه، زمان زيادي لازم داشت. نتيجه اين موقعيت دشوار، استمرار حكومت اقليت پرنخوت و مدعي، بر يك اكثريت بزرگ بود. اين حكومت اقليت، هرگز خود را از توسل به عنف و راههاي غيردموكراتيك، بي نياز نيافت. اين وضعيت براي دهه­ها ادامه داشت. ابتدا نظام تك حزبي حاكم بود. سپس، مدت كوتاهي يك شكل نمايشي از انتخابات چند حزبي راه افتاد و در اولين فرصتي كه امكان انتخاب حزبي، بجز حزب جمهوريخواه خلق به مثابه حزب تشكيل شده از سوي شخص آتاتورك و صاحب انحصاري قدرت بروز كرد، رأي دهندگان به حزب ديگري رأي دادند و عليرغم همه مشكلات، حزب دموكرات، سه بار متوالي (1950، 1954 و 1957) از طريق انتخابات به قدرت رسيد. چاره اين كار، يك كودتاي نظامي بود. با انجام كودتاي نظامي در 27 مارس 1960، حزب جمهوريخواه خلق توانست با تفاوتي دو درصدي از حزب دوم، پيشي بگيرد و براي يك دوره چهار ساله سكان سياست تركيه را در دست بگيرد. بعداز اين دوره، در دو انتخابات بعدي، آراي حزب آتاتورك از 29 درصد فراتر نرفت. براي بازگشت اين حزب به اقتدار سياسي، بازهم يك محلل (كودتاي نظامي) لازم بود. در 17 مارس 1971 مداخله نظامي از طريق مجبور كردن رئيس جمهور "جودت سوناي" به استعفا، با صدور اولتيماتوم از سوي نظاميان، محقق شد.1 mayis 1906

اين كودتا، دو دوره "پيروزي انتخاباتي" حزب جمهوريخواه خلق را در پي داشت كه دومين مورد از اين دو مورد، آخرين پيروزي حزب جمهوريخواه خلق تا به امروز حساب ميشود.

سنت برگزاري مراسم روز اول ماه مه در تركيه به سال 1906 و امپراطوري عثماني برمي­گردد.


مراسم بزرگداشت روز اول ماه مه در همان بدو تأسيس جمهوري تركيه در سال 1923 بعنوان روز تعطيل رسمي، برگزار شد. اين قانون تنها يكسال در اعتبار ماند. از سال 1924 برگزاري توده اي اين مراسم تعطيل شد و از سال 1925 تا سال 2008، اين روز محلي از اعراب در قوانين تركيه نداشت.

اين روز در ماه آپريل 2008 بعنوان "روز كار و پايداري" از سوي حكومت عدالت و توسعه به رسميت پذيرفته شد و در 22 ماه آپريل سال بعد بعنوان روز تعطيل رسمي از تصويب پارلمان تركيه (داراي اكثريت نمايندگان حزب عدالت و توسعه) گذشت.

كشتار 34 نفر در مراسم بزرگداشت اول ماه در استانبول در سال 1977

در اين روز، 34 نفر از شركت كنندگان در مراسم بزرگداشت مراسم اول ماه در ميدان تقسيم استانبول، كشته و 130 نفر زخمي شدند. كشتار با تيراندازي از پشت بام اداره آب و طبقات فوقاني هتل اينتركنتينانتال شروع شده و با به هم خوردن نظم و تلاش انسانها براي فرار از مخمصه، ابعاد فاجعه بارتري يافت.5

حزب جمهوريخواه بعنوان حزب سياسي حاكم، در شرايطي اجازه اين قتل عام را داده كه هشدارهاي جدي در مورد احتمال وقوع يك حادثه از اين دست، در مطبوعات وقت منتشر شده بود. اين حزب، سه سال و سه ماه بعداز اين حادثه در قدرت بود. نه در مورد يافتن عاملان اين جنايت كوچكترين نتيجه اي حاصل شد و نه اقدامي در جهت قانوني كردن روز اول ماه مه به عمل آمد. اين حزب بشدت آلوده به پوپوليسم چپ كه خودش در سه سال حاكميت خودش بعداز فاجعه هيچ كاري براي يافتن و تنبيه عاملان اين فاجعه نكرده، احتمالا براي فرار به جلو و مقابله با انتقاداتي كه هنوز هم از اين بابت (و هزاران بابت ديگر) متوجه اين حزب است، از پارلمان داراي اكثريت حزب عدالت و توسعه تقاضاي تشكيل كموسيون در اين موضوع ميكند!! (از جمله در 21 آپريل 2010 و چهارم ماه مه 2012)1
اينكه اين حزب باصطلاح "چپ" در برابر فكر چپ چه رفتاري داشته است، از هر جهت قبل بررسي است. مثلا همه محكوميتهاي ناظم حكمت شاعر كمونيست تركيه در دوران اقتدار سياسي اين حزب بوده است. همه يازده محاكمه سياسي عليه ناظم حكمت، محكوميت به 15سال زندان در سال 1924 و محكوميت به 28 سال زندان در سال 1938 همه و همه در دوران حاكميت حزب جمهوريخواه خلق اتفاق افتاده است.

جالب است كه پروسه بازگردانيدن شهروندي جمهوري تركيه به اين شاعر كمونيست خوابيده در گورستان نووادوئچي مسكو، در سال 2006 با ابتكار حكومت حزب عدالت و توسعه شروع و در دهم ژانويه 2010 صورت قطعي يافت.

 4

چاپ مجموعه كامل آثار آتاتورك هم نه دوران اقتدار سياسي حب جمهوريخواه و ديگر كماليستها، بلكه در دوران حزب عدالت و توسعه عملي شده است.

برگزاري مراسم اول ماه مه بعنوان روز جهاني كارگران، در امپراطوري عثماني محلي از ايراد نداشت و آزاد بود. در حكومت تحت رهبري حزب عدالت و توسعه هم، هم اين روز تعطيل رسمي است و هم اين مراسم بي هيچ مانع دولتي و پليسي و غيرقانوني وقانوني، برگزار ميشود. اما اين روز، در طي دوران اقتدار 79 ساله كماليستها و از آن جمله حزب "سوسيال دموكرات"(!) جمهوريخواه خلق هميشه ممنوع بوده است و علاوه بر قتل عام سال 1977، برگزاري مراسم اين روز، هميشه بهاي گزافي داشته و از سوي ارتش، پليس و نيروهاي امنيتي يونيفورم دار و بدون يونيفورم، بشدت سركوب شده است.


اصلاح بعداز انتشار
با تشكر از دوستي كه اين اشتباه را متذكر شدند، اقدام به اصلاح يك نكته در نوشته فوق ميكنم. حزب ج ه پ در سال 1977 در حاكميت نبود. اين حزب با اينكه در انتخابات قبل از آن تاريخ   4 اكتبر 1974، بيشترين آرا را كسب كرده بود اما به دليل شكل گيري ائتلافي از ديگر احزاب سياسي، قادر به تشكيل حكومت نميشود.. در نتيجه برخلاف آنچه در فوق آمده است، در تاريخ اول ماه مه 1977 اين حزب در اقتدار نبوده است. اين حزب در سال مزبور بعداز اول ماه مه در تاريخ 21 ژوئن 1977 به قدرت حكومتي دست مي يابد. عيرغم اين نكته، حكومت ج ه پ كه در دهه 2010 دو بار خواهان تشكيل كمسيون براي بررسي كشتار اول ماه مه 1977 شده است، در دوران حكومت خود،  هيچ اقدام موفقي براي يافتن و محاكمه آمران و عاملان قتل عامموردبحث به عمل نياورد. بدتر آنكه اين حزب،بعنوان يك جريان مدعي سوسيال دموكراسي، اقدامي براي قانوني كردن روز اول ماه ماه به عمل نياورد



2

 

 

 

 

در باره نویسنده:

علي رضا اردبيلي

آخرین مطالب علي رضا اردبيلي