آنا ديلي

یاشیل غفاری:Savalan11

     ( قیسسا بیر نئچه دیللی و نئچه آغیزلی مقاله –  مقاله  ای کوتاه چندزبانه و چند لهجه ای – The short multi language and multi dialect paper)

 اؤن سؤز:

آز یا چوخ اؤزه ل دوروم دا بئله اولار کی بیر مقاله نی نئچه دیلده یا بیر دیلین نئچه آغیزی یا کؤچورمه سی یا فونتوندا یازاسان. آنجاق ایندی کی دونمیامیزدا کی بیلدیردن باشلانان اولای لارین ائتگی سی و اؤزو، هر یئری ایسه هر اؤلکه نی بورویوب، دونیادا سابقه سیز اولاراق، بیر سیرا اؤنملی قونولاری بئجردیب کی بئله بیر یازینی یازماقا اولاناقلی ائدیب. هم بو کی ترجیح بودور کی چئوره میزده کی تانینمیش دیللرله کی منده اونلاری آزچوخ بیلیرم یازام کی هر دانیشان بونو چئویرمه سیز اوخوسون ایسه سؤزون اصلین آز چوخ دوشونسون. نییه کی چالیشمیشام دونیانین اولوسلار آراسی دیللری یا چوخ دانیشیلان دیللری یا بؤلگه میزین بیلدیغیم دیللریله یازام. تأسسوف کی بوندان بئله کی قورانی یا چوخ اوخودوغوم عربجه متنلری اوخویاندا دوشونورم، آنجاق عربجه دیلینی کی چئوره میزده کی بؤلگه ده نئچه اؤلکه اونو دانیشیر، یازیب دانیشماسینا ائله باشاریقیم یوخ. یانی منظورومو یئتیره بیلمه رم کامیل. البته  یازماق فونتو منظور دئییل. تورکجه دیلینی ده اؤز آنادیلیم اولماقدان سووای، بو دئدیییم کوولارادا ایلگیلنیر، بؤلگه نین اؤنملی آغیزلاریندا ایسه تورکلر ایچینده اورتاق ایشلنن ایسه تانینان آغیزلارلا یازیب گتیرمیشم.

 

Az ya ҫok özǝl durum da belǝ olar ki bir mǝqalǝni neҫǝ dildǝ ya bir dilin neҫǝ ağızi ya köҫürmǝsi ya fontunda yazasan. Ancaq indi ki dünyamızda ki bildirdǝn başlanan olay ların etgisi vǝ özü, hǝr yeri isǝ hǝr ölkǝni bürüyüb, dünyada sabiqǝsiz olaraq, bir sıra önǝmli qonulari becǝrdib ki belǝ bir yazıni yazmaqa olanaqli edib. Hǝm bu ki tǝrcih budur ki ҫevrǝmizdǝ ki tanınmış dillǝrlǝ ki mǝnda onlari az ҫox bilirǝm yazam ki hǝr danışan bunu ҫevirmǝsiz oxusun isǝ sözün ǝslin az ҫox düşünsün. Niyǝ ki ҫalışmışam dünyanın uluslar arasi dillǝri ya ҫox danışılan dillǝri ya bölgǝmizin bildiğim dillǝrilǝ yazam. Tǝǝssüf ki bundan  belǝ ki Qurani ya ҫox oxuduğum ǝrǝbcǝ mǝtnlǝri oxuyanda düşünürǝm, ancaq ǝrǝbcǝ dilini ki ҫevrǝmizdǝ ki bölgǝ dǝ neҫǝ ölkǝ onu danışır, yazıb danışmasına elǝ başarıqım yox. Yani mǝnzurumu yetirǝ bilmǝrǝm kamil. Ǝlbǝttǝ yazmaq fontu mǝnzur deyil. Türkcǝ dilini dǝ öz ana dilim olmaqdan suvay, bu dediyim kovlarada ilgilǝnir, bölgǝnin önǝmli ağızlarında isǝ türklǝr iҫindǝ ortaq işlǝnǝn isǝ tanınan ağızlarla gǝtirmişǝm.  

****

Şu mekaleni şimdi ki özel ise sabikesiz öne ҫikan bu yil ki olaylar iҫin kaҫ dilde yazmişim. Olaylarin biri bildiğimiz kader, korona hastaliği oluyur ki bütün dünya yüzünü bürüyüb.böyle bir azar belli ki hiҫ zamanda böyle yeri bürüyen olarak, görsenmeyib. Şu bir örnek olarak, bir sira nedenler onu bais olub yayıb. Yakin geҫmiş de-de eşit (daiş) ve ona tay akimlar sorunu yakin doğunun böyük kismetin bürüyerek, korona azari tek, her kimseni hater önünde koymadi, ancak bütov demesek de, ҫoklu ölkeleri kaҫ yil, hatere saldi, katl ise inficar yaralddi. Böyle bir sorunlarin önüne gedib yiğmak iҫin ve ön almasi iҫin, bir para politikler göturüb, gedişlerle cızma yaradaz. Bu konuda, şu mekaleni, dünyanin uluslar arasi dilinde ise bölgemizin önemli dillerinde yazmişim, oracak ki olacak, ayrişik uluslar ҫoklukendileri okuyub düşüne bilsin. Türkce dilini de, kendi ana dilim olarak, dediğim kovlari bürüyen olan, en taninmiş ise türkler iҫinde ortak ağızlarında, yazmışim. Teessufla Kuran ise bir sıra ҫok okuduğum dualari başarıb ve düşünerek, arepce dilini ki bölgemizin kaҫ ölkelerinde konuşuluyur, yazib menzurumu yetire bilmiyorum.

این مقاله بدلیل پیش آمدن مسائلی بین المللی در سالهای اخیر نظیر کرونا ویروس که بطور بیسابقه ای عالمی را جهانگیرانه، مبتلای زجر کشنده خود ساخته است و یا قبل از آن مسائلی همچون داعش و نظایر آن در سالهای اخیر که گرچه در بطور غالب در منطقه موسوم و شناخته شده به «خاور میانه»، بحران و جنگ خونریزانه ایجاد کرد، امّا امواج جهنّمی آن همچون  جهنم دهشتناک کرونا ویروس، تا کشورهای دوردست تر رفت و آنها را هم در گیر خوف و ترس ناشی از وقوع انفجار های داعشی و گروه های نظیر آن کرد. داعش و گروه هایی که به بنیادگرایی اسلامی افراطی بنظر میرسید گره میخوردند، امّا فی الواقع ملغمه ای ایجاد شده سیاسی و فکری  و اعتقادی از افرادی در هویّت ها و ملّیّت های مختلف بودند که بی هویّت شده بودند و به اندیشه ای گره خورده بودند که انسانها را از قومیّت ها و مملکت های مختلف گرد هم آوده و برادر و خواهرشان میخواند. امّا برادر و خواهری که می توانستند ازدواجهای اشتراکی هم بکنند که چندین مرد، در یک زن سهم کاملی می توانست در زناشویی داشته باشد. اندیشه ای که در هیچ دینی به رسمیّت شناخته نشده است. و این سوای خونریزی های ناشی از هدف سیاسی تشکیل دولت تحت لوای اسلامی بود که  تشکیل دهنده اش سیاسیون غیر اسلامی غیر خاورمیانه ای بودند اما به گونه ای به اهل مسلمانان اهل سنّت وهابی از حیث فکر اعتقادی گره می خوردند، در حالی که از آنها هم افتراق فکر و اعتقاد کرده بودند. و جالب این بود که بجای تشکیل دولت در عربستان و مکه و مدینه النبی، در شام و عراق پرچم دوخته شده در غرب و شرق غیرموحّد  را برای تشکیل دولتشان، بر تن کرده بودند. کسانی که به موعود قرنی و قرنی اصلاب بشریّت نمی توانند دست یازند، این چنین با اختلاط گرایی شیاطین انسی و جنّی، بانگ الله اکبر موعود شیطانی و تشکیل دولت برای نجات انسان را می دهند. در پرچم داعش، نمادهایی را می بینیم که با الگو گرفتن از مقدّسات جوامع مسلمان و کلماتی که در پرچم دو کشور عربستان و افغانستان هم نقش بسته اند، به طرزی جالب از آنها استفاده شده است و همچنین ارتباط با وقایع این دو کشور را هم نشان می دهد. و حال کرونا ویروس، با ناکامی آن مأمن غیر امن سیاه که وعده تشکیل سفیدی های آمال انسانی را میداد، اکنون با به خطر انداختن جان و مال میلیونها تن در سرتاسر دنیا، در عقده عظمت و هِیمَنه ملکوتی نهفته در موعود بشریّت، قدرت خود برای نابودی جان و مال بشریّت را به رخ می کشد. ویروس یک موجود میکروبی زیستی هست امّا نکته شاخصِ کرونا ویروس، دست پرودگی و دست سازی آن توسّط این مجانین عقده دار غیر سالم هست. در ریشه کاوی چنین مصیبت ها و بزرگ بلاهای بشریّت در کره زمین در سالهای اخیر و حال کنونی، این مقاله کوتاه در پی گشودن راهی برای آینده روشن و فردایی که خوب باشد، به چندین زبان نگاشته می شود که  زبانهای بین المللی و منطقه ای و یا درگیر با این مسأله می باشند. زبان فارسی به جهت ارتباط اش با این مسائل و بلاها به کار گرفته شده، و زبان انگلیسی به عنوان زبان بین المللی سالهای اخیر مورد به کارگیری هست. زبان تورکی نه فقط به این جهت که زبان مادریم هست، بلکه به عنوان زبانی مهم در این منطقه و زبانی با گویش وران پرشمار، که بین المللی هم هست به کار گرفته شده است. متأسّفانه، زبان عربی که از زبانهای پر گویش و مهم این منطقه هست جزء توانایی من برای یک نوشتار صحیح مقصود رساننده با آن نبوده است.

Hi to all human that read this short paper.  I write it via multi language paper that is used rarely in article and papers. Of course, this is the way is used in right’s science and international institute and organs, belongs to law and human rights. This came necessary because of the recent events in our world. All of us we know it. The world allover is full with its patient and sickness’s waves. Korona virus or ‘MERS’ is the year’s disaster now and thousands of people died during mostly the recent 4 months. The virus is the biotic existent, but the important thing is that, this is made by some humans. We had another disaster during these years too. ‘isis’ was that magic event who made lots of horror, and sacrificed a lot through the using terrible politic and bad belief. It sounds made by fundamental Islamic beliefs. But, it was’not so. Some politics and thoughts was the source for it, that were in west and east. They put it upon middle east. The radical sunni  bounds and specific the vahhabi thoughts were the nice source for it that they can put step on it and jump to the intent goals. It means, these was tools for it to create terrible status. Much identities from variable countries came in Iraq and Syria and gathered together  and there was such groups before them and near to them. They went and return to their countries too and sometimes create horror too. And now corona virus came to fill it. The awful position for all in the world. Every ones is in danger to got this sick ness. What we should do? This paper is the short lines for it, watching to its reasons and say about the ways to made good tomorrow and best future for human in the world. Is better we pay about to Satan too in these event. The thing , the human kind is important for this. We should pay to ours, not the others. The others (is not the kind of humans), are importants, but the Man is important.

I wrote it by some languages that lots of people could read it. Turkish is my mother language and international. And has lots of speakers and is in this region. Inglish is international language and is belong to these events, so that lots of death are in countries that speak with it. And also, isis was belong to them.  But, The Persian is not important language. But these events all are belong to the Persian people and this rice. They were important for it to made and publish. Un fortunately, I am not good in Arabic to write it and say my idea, while lots of people and countries speak it and is one of important language in this region.

98ه  دک ایل قورتولمیش، 99 دان تزه آشام باشلاییب بیتیرمه  لییک

98ǝ dǝk il qurtulmış , 99 dan tǝzǝ aşam başlayıb bitirmǝliyik

98e(2019-2020e) dek yil kurtılmış, 99(2020-2021)tan teze aşam başlayıb bitirmeliyiz

گذشت سالهای تا 1398، از 1399 مرحله تازه ای شروع کردنیست

We spent the years til 1398(2019-2020),that should start the new stage from 1399(2020-2021)

    

Ǝgǝnǝqon  ya il ya yaz bayrami ya hǝr nǝ ki adın qoysaq, hǝr il tǝkin bu il dǝ yaz girǝcǝyi gǝldi. Hǝr il tǝkin,  bu il dǝ  hǝr kimsǝyǝ  ki onu böyük isǝ bayram tutur tǝbrik deyib qutladıq. Ilk günü geҫib ancaq hǝlǝ yariya yetirmǝmişik bu cǝhǝnnǝmi  korona virus bǝlasi azarila başlanan ili. Bir il ki, hǝm bunun ilkin ve hǝm geҫǝnki  ilin sonun, koronadan ölǝnlǝri qǝbirǝ tökmǝk lǝ bitirib başlamışız. Hǝr halda bu bayrami, hǝr yoldaşa ki bunu kutlayır, mubarek olsun demişik, ancak bu azara vǝ nǝdǝninǝ dǝ baxmaliyıq.

****

Ergenekon ya yil ya yaz bayrami ya her ne ki adın koysak, hǝr yil tekin bu yil de yaz gireceği gǝldi. Her yil tekin, bu yil de  her kimseye ki onu böyük ise bayram tutuyor tebrik deyib kutladız. merheba bu bayram ki ilk günü geҫib ancak hǝlǝ yariya yetirmǝmişiz bu cǝhǝnnǝmi korona virus belasi azarila başlanan yili. Bir yil ki, hem bunun ilkin ve hem geҫenki yilin sonun koronadan ölenleri kǝbirǝ tökmekle bitirib başlamışız. Her halda şu bayrami, her arkadaşa ki şunu kutlayur, mubarek olsun demişiz ve her arkadaş  da ki onu yil döümün başlanışi  biliyur, ona da iyi yil dilemişiz. ancak bu azara ve nedenine de bakmalıyız.

ارگنه قون یا ایل یا یاز بایرامی یا هر نه کی آدین قویساق، هر ایل تکین بو ایلده یاز گیره جه یی گلدی. هر ایل تکین، بو ایل ده هر کیمسه یه کی اونو بؤیوک ایسه بایرام توتور تبریک دئییب قوتلادیق. ایلک گونو گئچیب آنجاق هله یاریا یئتیرمه میشیک بو جهنّمی کرونا ویروس بلاسی آزاریلا باشلانان ایلی. بیر ایل کی، هم بونون ایلکین و هم گئچن کی ایلین سونون، کرونادان اؤلن لری قبیره تؤکمک له باشلامیشیق. هر حالدا بو بایرامی، هر یولداشا موبارک اولسون دئمیشیک و هر یولداشا دا کی اونو ایل دؤنومونون باشلانیشی بیلیر، یاخجی ایل دیله میشیک. آنجاق بو آزارا و ندنینه ده باخمالییق.  

****

عیدی را که برخی آنرا نوروز می نامندش، به هر دوستی که آنرا عید می داند تبریک گفته ایم و برای هر دوستی هم که آنرا مبدأ سال نو می داند سال خوبی آرزو کرده ایم. گرچه روز اولش گذشته است ولی هنوز به نیم سالش نرسیده ایم. مسأله این نیست که دیر باشد یا نباشد برای تبریک گفتن. هم واپسین روزهای سال قبل و هم نخستین روزهای این سال را با به قبر ریختن مردگان از جهنم آزار و بلای کرونا ویروس درگذشته، شروع کرده ایم و بجاست که به چرایی هایی در این موضوع بپردازیم.

We spent also, the “Earth” day that some rice say it; “Noruz”, and some say “ Ergene gon” or  “ yaz bayrami” or “ il or yil bayrami” as a birth for coming the new year. The day, its Tide, past with putting deaths in grove, because of corona virus.  We say such sickness, “Azar”.  And also we started the new Christian year with corona virus so, so that it continues now. It’s necessary pay about reasons.  

****

همه شه کی دغدغه لریمیز:

مارتین 8نجی گونوده، کرونا ویروسو یئریه یئریه، بو ایلده هر ایل تکین کی بو ایل سودگونونه توشموشدو، تانینمیش دونیا قادین لار گونویدور کی بوردا یئرل کیشی و آتالار گونوله ده بیر توشدو یانی رجب آیی نین 13 نجی گونویله کی امیرالمؤمنین حضرت علی بن ابی طالبین آنادان اولان گونو اولور . دئمه لییک کی هجری ایل سایاقیلا، بو گئچن کی ایلین سون گونلریله بیرلشیردی. نئچه هفته یانی هفته لر اؤنجه ده  بوردا یئرل قادین گونویدور کی آناگونو آدینا تانینیر. قادین اولسون یا کیشی (کی منظور مذکّر تانینمش جئنس دیر)، اینسان یا آدام جینسیندن دیر کی اونو دیه رلَندیرن اینسان لیق ایسه اخلاقی قورال لاردیر. یانی اینسان اولماق، ایستر آتا یا کیشی ایسه آنا یا قادین آدیلا و بونلارین اینسانیّت لری اؤنملی دیر. بودا، حاققی یئرینه گتیرمک له، اوزلاشیب بیتیر. بوتون قادین لاریمیزا کی اینسانلیغی قورویورلار، بو گون قوتلامالیدیر و اینسان لیق ایسه حاق یولوندا آددیم آتان کیشی لره ده گئنه، گونلری تبریک دئمه لیدیر. اولسون کی اینسان لیق یازی، یئتیش سین کی اخلاق ایسه اینسانیّت هر نه دن یوکسک اولسون. چالیشمالییق کی دونیا ان یاخجی یئر اولسون اینسانین یاشاماسینا.

بو قونودان اؤنجه، نئچه هفته لر اؤنجه، بایرام آیی نین 2 سی، فئورالین 21، دونیا آنا دیلی گونونون سایغیلاییب بؤیوکلمه سی گونویدور. گئنه ده اومودداییق کی تئزلیک جه آنادیلیمیز، اوشاق لارمیزین تحصیل و مدرسه دیل لری و ایش ده، رسمی اولان ایشله نن دیلیمیز اولسون. و البته کی حتمی بو اولاجاق. یانی همن دیل کی بیز اونو آتالاریمیز ایسه آنالاریمیزدان واریمیزدیر. و بیزیم حاققیمیزدیر کی اؤز آنالار ایسه آتالاریمیزین دیلینده دانیشاق، درس آلاق ایسه ایشله یک. اوموروق ایسه چالیشیریق کی دونیامیز بئله اولسون. آنجاق بونا گؤره آتددیم آتیب چالیشمالییق کی آرزیمیزی دوغرویا بیتیرک.

بو یازیلارا اوغرو، نئچه موددت دن سونرا، فئیس بوکدا نئچه پوست قویدوم. چوخدان هم فیلترقیرانین قطع اولماسی ایسه درس اوخوماق مشغولیّتینه گؤره واخت اولموردور کی مدنی چالیشمالاریمین اوغروندا یازام ایسه پوست قویام. البته تزه لیک ده ائو اینترنتی میزین قطع ائله مه سی ده بو سورونلارا آرتیلیب. هرحالدا اولوسلار آراسی آنادیلی گونوندن، ایسته ییردیم فیلترقیرانین قطعی سین رفع ائله ییب ایسه بو قونودا بیر مطلب قویام کی نئچه ایللردیر منه بؤیوک دغدغه دیر 

  آتا ایسه آنادیلینده سیستئماتیک اؤیرتیم اولماسی، ایش ایسه ایداره لرده ده بوآتا آنا دیلینی رسمی ایشله دمک هر اینسانا یاشادیغی ماحال ایسه یئرل یئرینده بیر حاق دیر کی گرک عملی اولا

 اینسان، اخلاق ایسه اینسانیّتین بؤیوکلمه سی، ایستر آنا اولا یا کوللن بیر قادین جینسی و ایستر آتا اولا یا کوللن کیشی جینسی؛ اؤنملی اینسان اولماسی، اینسان حاقلاری ایسه قوراللاری دیر، اینسانیّت مئحورینده.

 سایغیلاییریق بو موناسیبت لری. گئنه همه شه کی تکین دئییریک؛ اومود کی تئزلیک جه بیر جاهان اولسون اخلاق ایسه اینسانیّت مئحورینده، ائله کی اؤیرتیم، دانیشیب ایسه هر یئرده رسمی یاشام چئوره میزده، ایشله مه ییمیز اینسانی حاققیمیزدا، آتاآنا دیلینده اولماسی، اولا. اوردا کی واریق و حاققیمیزدیر. کی هله لیک بو چوخلارینا، من ده اونلارین ایچنده، بو اؤلکه ده کی یاشاییرام میسّر اولماییب.

بو آماج بیتدی یانی بونا اوغرو یازینی یازیب قویدوم، البته دئییلمیش سورونلار هله لیک گئنه وار، آنجاق قیسسا بیر موددتی گئچینیب و سانال اورتام دا یازماغا دا، گئچمیش ایللرده بونون ایلک ایللرینین یولا توشمه یینه تای، دائیما الده اولماغا هله لیک یوخ، آنجاق هردم بیر قیسسا موددت بو یوللا گئدیب، یازیب ایلگیلی اولماغا یول اولا بیلیر یا قیسسا بیر موددته یول تاپماق اولار. هر حال دا، یئرلی دیر دونیا گون قونوسونا دا توخوناق، بو آماج لاری بیتره ن ایسه بو گون قونوسونو گؤتوره نه ایشاره ائدک:

****

بعد از مدّتها، در بحبوحه ایّام کرونا ویروس دو پست گذاشتم در فیس بوکم، در مورد بزرگداشت روز زن و مادر و بزرگداشت روز مرد و پدر. و نیز بزرگداشت روز جهانی زبان مادری. از خیلی وقت پیش بدلیل قطعی فیلترشکن و مشغولیّت تحصیلی وقت نمی شد و امکان نداشت متنی بنویسم و پستی بگذارم. از روز جهانی زبان مادری مصرّ بودم که این مشکل را برطرف کنم و در این مورد مطلبی بگذارم که سالهاست برایم دغدغه هست. آموزش بزبان مادری و کار و امور اداری و اشتغال برای هر انسان در محل و زندگی اش بزبان مادریش. و بزرگداشت انسان و اخلاق و انسانیّت. چه مادر و زن باشد و چه پدر و مرد. مهم انسان بودنش و زندگی بر مسیر اصول و حقوق انسان بر محور انسانیّت است. بزرگ میداریم این مناسبتها را. امید که زودتر جهانی بیاید بر محور اخلاق و انسانیّت. و تحصیل و کار و اشتغالمان بر حقّ انسانی مان در بودن بزبان مادری باشد آنجا که هستیم و حق مان است. که فعلاً این برای خیلیها و از جمله من در این کشوری که هستم میسّر نشده است.

****

This year Sunday, was Marth 8; the Women's day in all world. and in here was13 Rajab; the Father and men day too. the local father and men day as birth day of prophet Ali; Amir al momenin (hazrat Ali amir al momenin). of course, the mother local day was a few weeks ago near to this day, too. in both days, we respect to mothers and women and also to fathers and men as a human. in fact, human being as a father or man and also as a mother or woman and their humanity is important and value. I wish, the world be a better place for human. and also i respect to 21 February as a day for mother language day. indeed, the language we have it from our fathers and our mothers. and is our right to speak, study and work in our mother and father's language. I hope and try that our world be so.

****

دونیا گون قونوموز؛ کورنا ویروس اوزه رینده

بیلیریک ایندیکی اؤنملی دونیا گون قونوموز، کورونا ویروسو دور کی تقریبا بوتوو یئر کوره سینین یاشام چئوره سین بورویوب دور. یانی اویغون دور بو قونودا دانیشاق کی حتماً ده اؤنملی دیر نئجه کی ایندی کی اخبارلارین یوزه یاخینی بو قونو دا دیر. سؤز اوست ده دئدییم قونو دور، آنجاق همن قونویا توخوناراق، بو گون قونویا دا گیرمه لییک کی؛ ندن بو آلیز بئله ایلک اؤونه بوتوو ائوره نی بورویوب دور، حال بوکی دونیا بویو ایندیه دک یئرایلاییندا، بئله اولوسلارآراسی هامارلاییجی یولوقماقلی سیریتقان گؤرسنمه ییب کی تقریباً هامی اؤلکه لری توتا ائلجاری اولا. ائلجاری هامارلاییجی اولماسی بو ویروسون اؤزه ل خاصیّتی دیر کی بوگونکو ائوره ن ایمکاناتی اونو اولمالی ائدیب، آنجاق هاردان باش توتوب باشلانماسی سؤز دور کی بیر سیرا دوغال بیلیر بیر سیرا یولوقدوروجو بیلرلر. بو سورونون یانیتین بیلمه یه، بو ویروس آلیزینین ان بیلینمیش ایسه بللی خاصیتینه توجّوه ائدمه لییک:

بو ویروس دوغادان یا هاوادان یاییلمیر، اینسان دان اینسانا یاییلیر، یانی دوغا اونو ووجودا گتیرمه یییب، اینسانلار اونو ووجودوا گتیریب یولدوقدورب لار. یانی دوغال ویروس دئییل بلکی انیسانلارین اولوسلارآراسی توپلومسال ایسه سیاسی ندنلردن باش چیخاریب یاییلیب. اینسانلارین عمل لرینین سونوجو اولاراق، بیولوژیکی ساواش دا یولوقدوروب لار.

آنجاق، بو آزاری کی وار، سونو نئجه باشا گله، سؤزوموز دئییل، سؤز بو دور کی نئجه بئله بیر آلیزلیقلارین قاباقین آلیب آزالدمالییق. بو سورونون یانیتی اوستده یازیلیمش سؤزلردن گئچیر کی اونا چاتماقین یولو ایندیکی دوروم دا ان اؤنملی سؤز دور. گوجلر آراسی، بؤیوک قودرتلر آراسی بئله آلیزلار چیخیر کی دوزه لدیرلر. یانی همین یول یولاقلارینی کسمه لییک. نئجه قاتیلیق بو آلیزی یارالدیب، بو قاتیلیقی اوراجاق کی اولاجاق، گؤتوروب یئر یورودو خالیص ائدک کی البته ایندی کی حالیمیزا دئمه لییک ان خالیص اولان دوروشلارین بیچیمینه  یئتیره ک. اولسون کی گؤرکمیمیز یاخجی دوروما چاتسین گؤزه گؤرونمز تانری نین یاردیمیلا.

****

 

کرونا ویروس – داعش( و اونا تایلار) دان آلینان سونوج لارا اویغون

Korona virus – daeş( vǝ ona taylar)dan alinan sonuclara uyğun

در امتداد نتایج برگرفته متناسب با وقوع کرونا ویروس و داعش و نظایر آن

Beyond the corona virus and ISIS(and some like that) and belong to their results  

او گوندن کی آمریکادا کی آق – قارا ساواشینی ائشیدمیشم بو قونویا فیکیرلشیب و یازماق ایسته میشم. آنجاق ایلک باشلانیشیندا واخت اویغون اولمادی تا نئچه گون سورا فئیس بوکدا کی اکانتیم دا بو اوزره ده پوست قویدوم. او یازماغا اویغون واخت اولدو. چوخ اوزولدوم کی کرونا چالیشیندان آرتیق، اوردان آق – قارا دارتیشمالارین دا ائشیددیم. اونلار تئز یا گئج گرک بیر ایکی ایالتی قارالارا وئریب اونلاری آییریب موستقیل اؤلکه ائده لر. تأکید ائدیرم موستقیل اؤلکه ائده لر. ایالت دئمیرم. نه قدر گؤزه ل کی بونو ایندی تئرامپ ائده و اونلاری دا خوش ائدیب سئویندیره. حاقلارینی وئره و اونلاری عدالتله بیر یئره ییغا.

من بو اوزه ر ده - ده نه زامان اولسا یازیب و چالیشاجاغام. آنجاق بورادا اؤز اؤلکه میزین اؤز قونولاریمیزا مشغولیّت داها ایره لی. آنجاق اورا اوچون ده الیمیزدن نه گلیرسه و اولورسا، دایانماییب ایسه هر نه یاردیم اولسا اینسانی گؤره ویمیزله یئتیرمه لییک. ایندی تئرامپ بو قونونو بیتیرسه گؤزه ل. ایندی اولماسا، گله جک ده، باشقا اولوسلار آراسی قووّه لرین آیاغی آرایا گله بیلر. نه یاخشی کی بو قونو، ایچلرینده حل اولا و باشقا اؤلکه لره ده یول وئریجی اولا باریشلی یوللارلا.

O günden ki Amrikada ki aq-qara savaşini eşidmişiǝm bu qonuya fikirlǝşıb vǝ yazmaq istǝmişǝm. Ancaq ilk başlanışında vaxt uyğun olmadi ta neҫǝ gün sora feys bukda ki ǝkantım da bu üzǝrdǝ – dǝ post qoydum.o yazmağa uyğun vaxt oldu. Ҫox üzüldüm ki korona ҫalışından artıq, ordan aq-qara dartışmaların da eşiddim. Onlar tez ya gec gǝrǝk bir iki iyalǝti qaralara verib onlari ayırıb mustǝqil ölkǝ edǝlǝr. Iyalǝt demirǝm. Nǝ qǝdǝr gözǝl ki bunu indi Teramp edǝ vǝ onlari da xoş edib sevindirǝ. Haqlarını verǝ vǝ onlari ǝdalǝtlǝ bir yerǝ yığa.

Mǝn bu üzǝr dǝ- dǝ nǝ zaman olsa yazıb vǝ ҫalışacağam. Ancaq burada öz ölkǝmizin öz qonularımıza mǝşğuliyǝt daha irǝli. Ancaq ora üҫün dǝ ǝlimizdǝn nǝ gǝlirsǝ vǝ olursa, dayanmayıb isǝ hǝr nǝ yardım olsa insani görǝvimizlǝ yetirmǝliyik. Indi Teramp bu qonunu bitirsǝ gözǝl. Indi olmasa, gǝlǝcǝk dǝ, başqa uluslar arasi quvvǝlǝrin ayaği araya gǝlǝ bilǝR. Nǝ yaxşi ki bu qonu, iҫlǝrindǝ hǝl ola vǝ başqa ölkǝlǝrǝ dǝ yol verici ola barışli yollarla.

****

Ben o günden ki Amrikadaki ak - kara savaᶊini eᶊidmiᶊim bu konuya fikirleᶊib ve yazmak istiyorum. ancak vakt uygun olmadi ve şimdi o yazmaga uyǧun vakt oldu. çok üzüldim ki korona çaliᶊindan artik, oranin ak  - kara dartiᶊmalarin da eᶊiddim. onlar tez ya gec  gerek bir iki iyaleti karalara verib onlari ayirib mustekil ӧlke edeler. tekid edirim mustekil ӧlke edeler. Iyalet demirim. ne kader iyi ki bunu ᶊimdi Teramp ede ve onlari da hoᶊ edib, sevindire. haklarini vere ve onlari adaletle bir yere yɪǧa.

Ben bu üzerde de ne zaman olsa yazib ve çaliᶊacağɪm. ancak burada kendi ölkemizin kendi konularimiza meᶊǧuliyet daha ireli. ancak ora için de elimizden ne gelirse ve olursa, dayanmayɪb ise her ne yardim olsa insani görevimizle yetirmeliyiz. ᶊimdi Teramp bu konunu bitirse iyi. ᶊimdi olmasa, gelecek de, baᶊka uluslar arasi kuvvelerin ayaǧi araya gele biler. Ne iyi ki bu konu, iҫlerinde hal ola ve baᶊka ӧlkelere de yol verici ola bariᶊli yollarla.

میگویم این خوبست که در کشوری مثل آمریکا که همیشه تنش بین سیاه و سفید هست، و این همه هم در آن اخیرا" خشونت و اعتراض هست و اساسا" هم تفاوت فرهنگی و گسل فرهنگی و قومیتی دارند و این مسأله به تفاوت قومیتی شان هم برمی گردد، یک یا دو ایالت را که در آن سیاهان حداکثر هستند، به سیاهان اختصاص بدهند و کشور مستقلش کنند. بقیه سیاهان هم از ایالتهای دیگر به آن کشور بروند. چند تایی هم که خواستند بمونند در آمریکا، با اجازه و توافق دو طرف و حفظ حقوقشان باشد. ولی باید برایشان کشور مستقلی اختصاص داده شود و به کشور خودشان بروند. حداقل از اوایل این واقعه و حتی از هفته قبل می خواستم در مورد این مساله فکر کنم و بنویسم. این کاری هست که دیر یا زود باید انجام بشود. همین الان آقای ترامپ این رو رقم بزند و قال قضیه را بکند خیلی عالی خواهد بود که اگر نشود کار به کشیده شدن نهادهای بین المللی هم کشیده خواهد شد و ورود کشورهای دیگر و نیروهای دیگر. حتّی این هم نباشد به جنگهای داخلی و ستیزه های بدتر می انجامد. چه خوب و بهتر که الان با صلح و تأکید می کنم با راه هایی صلح آمیز به سرانجام برسد. سیاستمدارانی در آمریکا هستند که سوابق کم و بیشی در این امور دارند و از بین سیاهان سیاستمدار هم در این بین وجود دارند. چه خوب که به میدان بیایند و راه را باز کنند. راهی که فقط به آمریکا ختم نمی شود، بلکه کشورهای چندی مشمول آنند و دیر یا زود به مرحله انجام آن خواهند رسید که مسیر و عدالت و آزادی اخلاقی انسانی هست. این مسأله را در مورد سیاهان امریکا نوشتم که سابقه ورودشان به امریکا با سفیدپوستان آن قرین است و قومیّتی هستند با فرهنگی متفاوت که مطالبه حقوق دارند.

I say in short words. The USA, should give 1-2 states(its federal states who have governor and the blacks are maximum in it)or such like this or a little more, to its black rice and let to them got their independence. So that the black people in USA go to that country, and if some ones want to stay in USA, it be possible but their rights be resolved, and it be to both agreement; blacks and USA’s government or law. This is the way, I suggest to Mr.Trump(as the USA present president) that start this and do it, til don’t be necessary that international institutes or organs or others countries wants to come and give help to blacks. This is the way, some of other countries should do that, and is better, the USA, start that. This is involved to such countries like the USA, that its black rice and ethnic, came to there like its white rice(who are mostly from Europe)in the same time and they are the rice who have different culture and they want and request their rights, and it can be done with independence and the history says this. Of course, this can be a full-dress debate in law. Of course any executive path, should be with peace and calm. It means, I say this with emphasis to peaceful ways. but as soon as it is possible, it be done in most fast way. it is good, don’t miss the time for that.   

 

دکتر یاشیل غفاری دکترای علوم سیاسی(گرایش جامعه شناسی  سیاسی)