بدون دسته

Tabrizروز 15 ژوئن 2020 هنگام خاک برداری در ایستگاه متروی قونقا باشی تبریز استخوان های انسانی از زیرخاک بیرون آمد و بار دیگرخاطره گورستان گجیل معروف به « مقبره العرفا » را  زنده کرد.

لغت نامه برهان قاطع که توسط محمد حسین بن خلف تبریزی در سال 1651 درهندوستان نوشته شده گورستان گجیل را مدفن «شمس تبریز» می داند که البته جای اشکال دارد وبه احتمال قوی شهرخوی مدفن شمس تبریز می باشد

 بنوشته روضات الجنان درمقبره العرفای گجیل شخصیت های تاریخی بزرگ از جمله بابا فرج گجیلی تبریزی ، مولانا کمال الدین باکوئی ،حضرت بابا بلال، معین الدین محمد، خواجه محمد امین بلغاری، امام واحدی ،امیرسید اسماعیل شنب غازانی و همچنین مولانا ابراهیم سلماسی در این مکان مدفون می باشند . در میان این شخصیت های تاریخی بابا فرج گجیلی تبریزی از همه معروف تر می باشد

جبه درویشی که جلوی آن بازاست وفرجی نامیده می شود از نام بابا فرج گرفته شده زیرا بابا فرج نخستین بار در جمع درویشان بعنوان اعتراض جبه خود را چاک داده وخود را عریان کرده و تا پایان عمر بدان سان زندگی کرده  است بعد از بابا فرج نیز صوفیان دیگری گریبان خود را پاره کرده اند وفرجی شده اند.مولوی هم  صد سال بعد از بابا فرج وجه تسمیه جبه فرجی را در دیوان خود چنین آورده است  

 

صوفیی بدرید جبّه در حَرَج

 پیشش آمد بعد بدریدن فَرَج؛

 کرد نام آن دریده فَرَجی

 این لقب شد فاش زان مرد نجی

. در حق بابا فرج  گفته اند:    

درسه گز قد عالمی پنهان شده  

بحر اعظم در نمی پنهان شده

شیخ محمود شبستری کراماتی را به بابا فرج گجیلی نسبت داده و عقاید او را به شعر سروده است . بابا فرج ،شرمطلق را قبول نداشته و همواره نیکی در بدی و بدی در نیکی می دیده و کافر کشته شده را شهید می نامیده

بابا فرج بدل بن فرج تبریزی در سده ششم هجری در تبریز می زیسته و در سال 568 هجری درگذشته و در گورستان گجیل به خاک سپرده شده است . آرامگاه بابا فرج در سال 755 هجری باز سازی شده بوده و در روزهای شنبه زیارتگاه صوفیان تبریز بوده است . خانواده حسین کربلائی مولف روضات الجنان خادمان این زیارتگاه بوده اند و« بابافرجی » خوانده می شده اند

 گجیل در لغت بمعنی محل پر رفت و آمد وشلوغ می باشد و در گذشته چندین کاروانسرای بزرگ در این محل وجود داشته وگجیل قاپوسی یکی از مکان های عمده بارفروشی تبریزبوده است . گجیل قاپوسی (دروازه گجیل ) یکی از نه دروازه معروف تبریز بوده است که هنگام ایجاد خیابان ملل متحد ( فلسطین فعلی) در سال 1345  تخریب شد. گورستان گجیل در دوره رضا شاه در سال 1928 هنگامیکه سرلشکر طهماسبی استاندارآذربایجان و محمد علی تربیت  شهر دار تبریز بود تخریب شده و به گفته میزا جعفر سلطان القرائی مصحح روضات الجنان سنگ قبر ها و لوحه های مرمری گورستان فروخته شده اند . بعدها بجای مقبره العرفای قدیم  باغ گلستان فعلی ساخته شده است.

درسه محله بزرگ تبریز سه گورستان معروف وجود داشته که اکثر بزرگان شهر در طول تاریخ در آن سه گورستان دفن شده اند و عبارت بوده اند از گورستان سرخاب ، گورستان چرنداب و گورستان گجیل . کمال خجندی چنین ازاین سه محله یاد می کند

تبریز برای من بسان جان خواهد بود

همواره دل از آن نگران خواهد بود

تا من نخورم آب چرنداب وگجیل  

سرخاب زچشم من روان خواهد  بود

 در حال حاضرایستگاه مترو درقسمت جنوبی باغ گلستان ایجاد می شود و چون در حفاری استخوانهای دفن شدگان در گورستان گجیل از زیر خاک بیرون آمده  شایسته است عملیات باستانشناسی لازم انجام بگیرد وبنای  یاد بودی نیز برای بابا فرج گجیلی ساخته شود تا مانند آرامگاه مولانا جلال الدین رومی در قونیه ، به یک مرکز فرهنگی و توریستی تبدیل کردد و برگ زرینی از تاریخ شش هزار ساله تبریز بازسازی شود

 ونیزجای آن دارد که سمبلی در باغ گلستان بیاد «مقبره العرفا» ساخته شود .هرچند که شهرداری فعلی تبریز چنان آشفته است که انجام کار مثبت از آن بعید است چون آنرا که عیان است چه حاجت به بیان است . مقبره الشعرای تبریز که قرار بود با شکوه تر از حافظیه شیراز باشد اکنون چنان در وضعیت نامطلوبی قرار گرفته که انگیزه ای برای جلب گردشگر ایجاد نمی کند. اگر تنها قبر هزارساله قطران تبریزی مورد عنایت قرار می گرفت می توانست میعادگاه فرهنگ دوستان جهان گردد

 لایه های متعدد متعلق به دوران های تاریخی مختلف در زیرشهرتبریز پنهان است . شش هزارسال حد اقل تاریخ تبریزمی باشد . این شهراز خاستگاههای تمدن بشری است زیرا درکاوش های محوطه گوی مچید (مسجد کبود) سفال هائی پیداشده است که به دوران قبل از اختراع چرخ سفالگری مربوط هستند .

 می دانیم که اختراع چرخ توسط  سومرها به بیش از پنج هزار سال قبل برمی گردد. اختراع چرخ یک انقلاب صنعتی بزرگ در زمان خود بوده زیرا ارابه و جاده را بوجود آورد ، قنات ها کنده شدند وآسیاب ها به کارافتادند وبهره برداری از معادن زیر زمینی امکانپذیر گردید و چرخ سفالگری ساخته شد و هزاران اختراع دیگر که چرخ در آن ها به کار رفته وبه زندگی انسان ها رونق بخشیده است. می  توان گفت که تمدن امروزی حاصل اختراع چرخ می باشد زیرا سرخپوستان آمریکا بدلیل نداشتن ارتباط با قاره های دیگر و عدم آشنائی با چرخ ، علیرغم داشتن جمعیت زیاد و حاصلخیزی زمین هایشان نتوانستند تمدن های صنعتگرو پیشرفته بوجود آورند

21 ژوئن 2020 ـ پاریس